{"id":3817,"date":"2026-02-14T00:32:37","date_gmt":"2026-02-14T00:32:37","guid":{"rendered":"https:\/\/factznews.com\/?p=3817"},"modified":"2026-02-14T00:32:37","modified_gmt":"2026-02-14T00:32:37","slug":"zbulohet-misteri-i-madh-ja-pse-iliret-mbanin-gjarper-shtepie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/factznews.com\/?p=3817","title":{"rendered":"Zbulohet misteri i madh! Ja pse Ilir\u00ebt mbanin \u2018Gjarp\u00ebr sht\u00ebpie\u2019"},"content":{"rendered":"<p>Legjenda thot\u00eb: Besohet se \u00e7do sht\u00ebpi ka gjarprin e vet. Ata si r\u00ebndom, jan\u00eb t\u00eb qet\u00eb. Ndodh q\u00eb gjat\u00ebsia e tyre t\u00eb jet\u00eb mbi dy metra, por populli i quan \u201cgjarp\u00ebrinjt\u00eb e sht\u00ebpis\u00eb\u201d ose \u201cgjarpri i sht\u00ebpis\u00eb\u201d.<\/p>\n<p>Ata l\u00ebvizin apo ecin n\u00ebp\u00ebr sht\u00ebpi lirisht dhe askush nuk guxon t\u2019i ngacmoj\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb shpesh her\u00eb i gjejm\u00eb n\u00ebp\u00ebr teshat apo mbulesat e fjetjes, n\u00ebn jast\u00ebk\u00ebt, n\u00ebp\u00ebr djepet e foshnjave, e k\u00ebshtu me radh\u00eb. Iu jepet qum\u00ebsht n\u00eb vendet e caktuara, ku gjarpri i sht\u00ebpis\u00eb zakonisht e ka daljen e vet. Thuhet se n\u00ebse e mbysim gjarprin, at\u00ebher\u00eb ai i nd\u00ebshkon saq\u00eb n\u00eb at\u00eb sht\u00ebpi ndodhin ngjarje t\u00eb kobshme, u digjet sht\u00ebpia, mund t\u00eb vdes\u00eb dikush prej an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb familjes, etj.<\/p>\n<p>\u00cbsht\u00eb interesant t\u00eb p\u00ebrmendet rasti i mbrojtjes nga magjia\u201d n\u00ebp\u00ebrmjet kok\u00ebs se gjarprit. Vajzat e bukura dhe nuset, me q\u00ebllim mbrojtjen nga magjia, e mbartin n\u00eb qaf\u00eb dhe midis gjinjve kok\u00ebn e gjarprit.<\/p>\n<p>N\u00eb fakt, kur dikush rast\u00ebsisht gjat\u00eb pun\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme n\u00eb fush\u00eb mbyste ndonj\u00eb gjarp\u00ebr, ia merrte kok\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebn sipas nevoj\u00ebs m\u00eb von\u00eb mund ta mbante nj\u00eb vajz\u00eb ose nuse e sht\u00ebpis\u00eb.<\/p>\n<p>Koka e gjarprit e mbajtur n\u00eb qaf\u00eb ose midis gjinjve \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ritual i trash\u00ebguar q\u00eb nga ilir\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt besonin n\u00eb forc\u00ebn mbrojt\u00ebse t\u00eb gjarprit.<\/p>\n<p>Gjarpri edhe sot e k\u00ebsaj dite tek shqiptar\u00ebt konsiderohet si \u201croje i sht\u00ebpis\u00eb\u201d dhe mendohet se secila sht\u00ebpi diku n\u00eb themelet e saja e ka gjarprin e vet\u00eb i cili e mbron sht\u00ebpin\u00eb. Prandaj kur ai paraqitet n\u00eb oborrin e sht\u00ebpis\u00eb as nuk mbytet e as nuk ngacmohet, por lihet i qet\u00eb. Pra, koka e gjarprit te shqiptar\u00ebt e ka pasur kuptimin e nj\u00eb objekti sigurie p\u00ebr individin dhe sht\u00ebpin\u00eb.<\/p>\n<p>Asnj\u00eb kafsh\u00eb n\u00eb simbolik\u00ebn religjioze tek ilir\u00ebve nuk ka luajtur rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm sa gjarpri. Kjo kafsh\u00eb misterioze, me form\u00eb t\u00eb jasht\u00ebzakonshme e cila pa zhurme zvarritet dhe del nga thell\u00ebsia e tok\u00ebs aty ku jetojn\u00eb demon\u00ebt dhe zotat e n\u00ebntok\u00ebs, si edhe shpirtrat e t\u00eb ndjer\u00ebve, i cila me kafshimin e vet mundet aty p\u00ebr aty ta mbys\u00eb jo vet\u00ebm kafsh\u00ebn, por edhe vete njeriun, ka nxitur respekt nga frika. Nuk \u00ebsht\u00eb e rastit, pra, q\u00eb gjarpri luan rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb religjionet dhe mitologjit\u00eb e t\u00eb gjith\u00eb popujve q\u00eb shtrihen n\u00eb viset, ku jetojn\u00eb gjarp\u00ebrinjt\u00eb, nga Amerika deri n\u00eb Per\u00ebndim, e deri n\u00eb Azi n\u00eb Lindje, q\u00eb prej koh\u00ebrave paleolitike e deri n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n<p>Tek ilir\u00ebt, sidomos tek ata t\u00eb Jugut, gjarpri \u00ebsht\u00eb kafsha e cila me dometh\u00ebnien e vet\u00eb t\u00eb shum\u00ebfisht\u00eb z\u00eb vendin qendror n\u00eb struktur\u00ebn religjioze simbolike. Ai \u00ebsht\u00eb kafsh\u00eb toteme dhe kryetar i fisit ilir, simbol i men\u00e7uris\u00eb, i s\u00eb keqes, sh\u00ebndetit, pjelloris\u00eb, personifikim i shpirtit t\u00eb t\u00eb ndjerit, mbrojt\u00ebs i vatr\u00ebs s\u00eb sht\u00ebpis\u00eb e mbi t\u00eb gjitha kafsh\u00eb mitologjike.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Legjenda thot\u00eb: Besohet se \u00e7do sht\u00ebpi ka gjarprin e vet. Ata si r\u00ebndom, jan\u00eb t\u00eb qet\u00eb. Ndodh q\u00eb gjat\u00ebsia e tyre t\u00eb jet\u00eb mbi dy metra, por populli i quan \u201cgjarp\u00ebrinjt\u00eb e sht\u00ebpis\u00eb\u201d ose \u201cgjarpri i sht\u00ebpis\u00eb\u201d. Ata l\u00ebvizin apo ecin n\u00ebp\u00ebr sht\u00ebpi lirisht dhe askush nuk guxon t\u2019i ngacmoj\u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb shpesh her\u00eb i&#8230;<\/p>\n<p class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/factznews.com\/?p=3817\" class=\"more-link\">Read More<span class=\"screen-reader-text\"> &ldquo;Zbulohet misteri i madh! Ja pse Ilir\u00ebt mbanin \u2018Gjarp\u00ebr sht\u00ebpie\u2019&rdquo;<\/span> &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3818,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"iawp_total_views":11,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-3817","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3817","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3817"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3817\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3819,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3817\/revisions\/3819"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3817"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3817"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3817"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}