{"id":6023,"date":"2026-04-06T21:51:46","date_gmt":"2026-04-06T21:51:46","guid":{"rendered":"https:\/\/factznews.com\/?p=6023"},"modified":"2026-04-06T23:48:54","modified_gmt":"2026-04-06T23:48:54","slug":"skenari-qe-tremb-europen-cfare-ndodh-nese-mbaron-karburanti-per-avionet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/factznews.com\/?p=6023","title":{"rendered":"Skenari q\u00eb tremb Europ\u00ebn\/ \u00c7far\u00eb ndodh n\u00ebse mbaron karburanti p\u00ebr avion\u00ebt?"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7far\u00eb ndodh n\u00ebse karburanti p\u00ebr avion\u00ebt nuk mjafton m\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb? Prej disa dit\u00ebsh kjo pyetje, dikur e kufizuar vet\u00ebm n\u00eb \u201cushtrime teorike\u201d, po shtrohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh n\u00eb Evrop\u00eb. Seriozisht.<\/p>\n<p>Disa p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb sektorit i kan\u00eb th\u00ebn\u00eb s\u00eb fundmi Corriere-s se jo, ende nuk jemi n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb alarmi. \u201cJemi shum\u00eb, shum\u00eb, shum\u00eb larg\u201d, shpjegon nj\u00eb zyrtar evropian.<\/p>\n<p>\u2018Nuk ka nevoj\u00eb p\u00ebr panik\u2019<\/p>\n<p>\u201cKarburanti p\u00ebr avion\u00ebt \u00ebsht\u00eb i disponuesh\u00ebm, ndoshta ka disa mungesa k\u00ebtu e atje, por i gjith\u00eb rrjeti evropian \u00ebsht\u00eb n\u00eb gjendje t\u00eb p\u00ebrballoj\u00eb edhe k\u00ebto v\u00ebshtir\u00ebsi lokale\u201d, tregon i nj\u00ebjti zyrtar. Megjithat\u00eb, ai konfirmon se, n\u00eb pritje p\u00ebr t\u00eb kuptuar se kur diplomacia do t\u00eb lejoj\u00eb rifillimin e transportit t\u00eb cisternave nga Gjiri Persik drejt Evrop\u00ebs, \u201cnuk mund t\u00eb b\u00ebjm\u00eb sikur nuk po ndodh asgj\u00eb: disa skenar\u00eb duhen studiuar\u201d.<\/p>\n<p>Mungesa e nj\u00eb inventari t\u00eb sakt\u00eb<\/p>\n<p>Dy burime theksojn\u00eb se nj\u00eb inventar i sakt\u00eb dhe i p\u00ebrdit\u00ebsuar p\u00ebr sasin\u00eb e karburantit p\u00ebr avion\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb ende. Kjo pa p\u00ebrfshir\u00eb cisternat e fundit q\u00eb jan\u00eb n\u00eb rrug\u00eb drejt kontinentit dhe pa marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb rezervat strategjike t\u00eb shteteve. \u201cN\u00eb skenarin m\u00eb t\u00eb keq, pra n\u00ebse nuk do t\u00eb mb\u00ebrrinte m\u00eb asnj\u00eb pik\u00eb nafte, fluturimet do t\u00eb garantoheshin deri n\u00eb shtator-tetor, sipas disa vler\u00ebsimeve. Por situata do t\u00eb zgjidhet shpejt\u201d, arsyeton zyrtari evropian.<\/p>\n<p>Kush vendos?<\/p>\n<p>Corriere ka pyetur disa persona, zyrtar\u00eb, autoritete t\u00eb aviacionit civil dhe kontrollit t\u00eb trafikut ajror, drejtues t\u00eb linjave ajrore dhe kompanive q\u00eb menaxhojn\u00eb aeroportet, se si do t\u00eb duhej dhe si mund t\u00eb vepronin autoritetet n\u00eb rast mungese karburanti.<\/p>\n<p>\u201cN\u00eb rast nd\u00ebrhyrjeje, nuk do t\u00eb b\u00ebhej fjal\u00eb p\u00ebr t\u00eb anuluar disa fluturime, por p\u00ebr t\u00eb vendosur kush fluturon dhe kush jo\u201d, shpjegon nj\u00ebri prej tyre.<\/p>\n<p>Me nj\u00eb pasiguri edhe m\u00eb t\u00eb madhe: \u201cProblemi m\u00eb i madh nuk \u00ebsht\u00eb teknik: \u00ebsht\u00eb kush vendos\u201d, shton nj\u00eb tjet\u00ebr. \u201cSot asnj\u00eb rregullator evropian nuk ka mandatin e plot\u00eb p\u00ebr t\u00eb menaxhuar nj\u00eb emergjenc\u00eb karburanti n\u00eb transportin ajror\u201d.<\/p>\n<p>\u00c7do lit\u00ebr \u00ebsht\u00eb i \u00e7muar<\/p>\n<p>P\u00ebrtej aspektit politik, \u00e7do racionim serioz i karburantit synon t\u00eb maksimizoj\u00eb \u201cdobin\u00eb sociale\u201d t\u00eb \u00e7do litri t\u00eb konsumuar. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, n\u00eb skenar\u00ebt e mundsh\u00ebm, kat\u00ebr gjithsej, do t\u00eb ekzistonte gjithmon\u00eb nj\u00eb hierarki fluturimesh. M\u00eb t\u00eb sigurta do t\u00eb ishin ato pa alternativa: lidhjet me ishujt, fluturimet mjek\u00ebsore dhe humanitare, transporti i barnave dhe ushqimeve, si dhe t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb frekuenc\u00eb ditore p\u00ebr \u00e7do linj\u00eb nd\u00ebrkontinentale t\u00eb konsideruar \u201cstrategjike\u201d.<\/p>\n<p>Fluturimet q\u00eb sakrifikohen<\/p>\n<p>N\u00eb fund t\u00eb list\u00ebs, pra t\u00eb parat q\u00eb do t\u00eb sakrifikoheshin. do t\u00eb ishin fluturimet turistike me distanca t\u00eb shkurtra drejt destinacioneve t\u00eb arritshme me tren, charter-et jo thelb\u00ebsore dhe fluturimet private. Por n\u00eb mes mbetet nj\u00eb num\u00ebr i madh linjash, komb\u00ebtare dhe brenda Evrop\u00ebs. n\u00eb nj\u00eb sektor t\u00eb nd\u00ebrlikuar me hub-e, slot-e, marr\u00ebveshje tregtare, rregulla antitrust dhe t\u00eb drejta pasagjer\u00ebsh. N\u00ebse do t\u00eb vendosej me ligj apo dekret anulimi i mij\u00ebra fluturimeve n\u00eb momentin e fundit, Komisioni Evropian do t\u00eb duhej t\u00eb pezullonte Rregulloren 261 q\u00eb mbron udh\u00ebtar\u00ebt n\u00eb rast anulimesh.<\/p>\n<p>Skenari 1<\/p>\n<p>Para faz\u00ebs m\u00eb ekstreme, asaj t\u00eb anulimeve masive, ekzistojn\u00eb hapa t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebm. N\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb uljeje prej 10\u201320% t\u00eb karburantit p\u00ebr avion\u00eb n\u00eb Evrop\u00eb, \u201cskenari 1\u201d, do t\u00eb nd\u00ebrhyhej mbi shp\u00ebrdorimet strukturore. Komisioni Evropian mund t\u00eb pezullonte (si gjat\u00eb Covid-it) rregullin \u201cuse it or lose it\u201d p\u00ebr slot-et: kompanit\u00eb, q\u00eb sot jan\u00eb t\u00eb detyruara t\u00eb kryejn\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 80% t\u00eb fluturimeve p\u00ebr t\u2019i ruajtur ato, nuk do t\u00eb fluturonin n\u00eb linja gjysm\u00eb bosh, duke kursyer 5\u20138% karburant. K\u00ebsaj do t\u2019i shtohej optimizimi i itinerareve; m\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta, n\u00eb lart\u00ebsi optimale dhe me m\u00eb pak pritje, me nj\u00eb kursim shtes\u00eb prej 3\u20135%.<\/p>\n<p>Skenari 2<\/p>\n<p>N\u00eb rast t\u00eb nj\u00eb uljeje prej 25\u201340% t\u00eb karburantit, \u201cskenari 2\u201d, mund t\u00eb mendohej p\u00ebr vendosjen e nj\u00eb kuote karburanti p\u00ebr \u00e7do kompani, bazuar n\u00eb aktivitetin e vitit t\u00eb kaluar, duke parashikuar edhe nj\u00eb norm\u00eb minimale mbushjeje (75%). N\u00ebse kjo nuk arrihej, linja do t\u00eb mbyllej ose frekuencat do t\u00eb bashkoheshin. Gjithashtu, do t\u00eb ndaloheshin fluturimet n\u00ebn 500 kilometra aty ku ekziston nj\u00eb alternativ\u00eb hekurudhore, sidomos me tren t\u00eb shpejt\u00eb.<\/p>\n<p>Skenari 3<\/p>\n<p>Skenari i tret\u00eb mund t\u00eb aktivizohej me nj\u00eb ulje prej 50% t\u00eb karburantit, nj\u00eb situat\u00eb pa precedent n\u00eb Evrop\u00eb n\u00eb koh\u00eb paqeje. \u201cNuk b\u00ebhet m\u00eb fjal\u00eb p\u00ebr optimizim t\u00eb sistemit, por p\u00ebr menaxhimin e nj\u00eb kolapsi t\u00eb pjessh\u00ebm n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb organizuar\u201d, shpjegojn\u00eb ekspert\u00ebt. Masat e mundshme: nj\u00eb kuot\u00eb komb\u00ebtare karburanti e ndar\u00eb n\u00eb kat\u00ebr kategori:<\/p>\n<p>40% p\u00ebr lidhjet thelb\u00ebsore (ishujt, linjat monopol),<\/p>\n<p>30% p\u00ebr transportin prioritar (ila\u00e7e, ushqime, organe, post\u00eb diplomatike),<\/p>\n<p>20% p\u00ebr trafikun biznes n\u00eb linjat me k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb lart\u00eb,<\/p>\n<p>10% rezerv\u00eb strategjike shtet\u00ebrore.<\/p>\n<p>Roli i Brukselit<\/p>\n<p>Ky skenar do t\u00eb k\u00ebrkonte edhe miratimin e \u00e7do linje nga autoriteti rregullator. Po ashtu, mund t\u00eb pezulloheshin rregullat antitrust p\u00ebr t\u00eb lejuar kompanit\u00eb konkurrente t\u00eb bashk\u00ebpunojn\u00eb n\u00eb linja t\u00eb caktuara, duke ndar\u00eb avion\u00eb dhe ekuipazhe dhe duke unifikuar biletat. Gjithashtu, mund t\u00eb merrej n\u00eb konsiderat\u00eb mbyllja e p\u00ebrkohshme e aeroporteve m\u00eb t\u00eb vogla (me m\u00eb pak se nj\u00eb milion pasagjer\u00eb n\u00eb vit).<\/p>\n<p>Skenari 4<\/p>\n<p>Me nj\u00eb munges\u00eb mbi 65% t\u00eb karburantit, \u201cskenari 4\u201d, aviacioni evropian do t\u00eb hynte n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb emergjence t\u00eb plot\u00eb. Shp\u00ebrndarja e karburantit mund t\u00eb menaxhohej nga Komisioni Evropian, i cili do t\u00eb b\u00ebhej bler\u00ebsi i vet\u00ebm, si n\u00eb rastin e vaksinave kund\u00ebr Covid, dhe do ta shp\u00ebrndante at\u00eb sipas nj\u00eb plani t\u00eb rrept\u00eb. Eurocontrol, n\u00eb koordinim me autoritetet komb\u00ebtare, do t\u00eb hartonte nj\u00eb plan ditor evropian t\u00eb fluturimeve me list\u00ebn e linjave t\u00eb miratuara. Do t\u00eb mbeteshin vet\u00ebm lidhjet minimale nd\u00ebrkontinentale, fluturimet drejt ishujve, dhe transporti jetik i mallrave.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7far\u00eb ndodh n\u00ebse karburanti p\u00ebr avion\u00ebt nuk mjafton m\u00eb p\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb? Prej disa dit\u00ebsh kjo pyetje, dikur e kufizuar vet\u00ebm n\u00eb \u201cushtrime teorike\u201d, po shtrohet gjithnj\u00eb e m\u00eb shpesh n\u00eb Evrop\u00eb. Seriozisht. Disa p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb sektorit i kan\u00eb th\u00ebn\u00eb s\u00eb fundmi Corriere-s se jo, ende nuk jemi n\u00eb nj\u00eb faz\u00eb alarmi. \u201cJemi shum\u00eb, shum\u00eb,&#8230;<\/p>\n<p class=\"more-link-wrap\"><a href=\"https:\/\/factznews.com\/?p=6023\" class=\"more-link\">Read More<span class=\"screen-reader-text\"> &ldquo;Skenari q\u00eb tremb Europ\u00ebn\/ \u00c7far\u00eb ndodh n\u00ebse mbaron karburanti p\u00ebr avion\u00ebt?&rdquo;<\/span> &raquo;<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6024,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-6023","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajmeshqip"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6023","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6023"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6023\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6087,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6023\/revisions\/6087"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6023"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6023"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/factznews.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6023"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}